Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
30
Wprowadzenie
ludnościbyłychwiejne,albowśródheretyków-bogomiłów45ipaulicjan”(Żel-
jazkowa1990,s.63).
ZdaniemAntoninyŻeljazkowejislamizacjazaczęłasięodjednostkowych
konwersjijeszczewXVIwieku,stopnioworozwijałaprzezcałyXVIIwiek,przy-
bierającnasilezwłaszczawdrugiejpołowieXVIIwieku,choćwRodopachtrwała
jeszczewwiekuXVIII(Żeljazkowa1997,s.52).WsamychRodopachZachod-
nich,adokładniejwregionieCzeczu,położonymwzdłużśrodkowegokoryta
rzekiMesty,pierwszejednostkowekonwersjemiałymiejscejeszczewtrzeciej
ćwierciXV46wieku(Raduszew2005,s.434).ZbiegasiętozdaniemEwgenija
RaduszewazpojawieniemsiępółkoczowniczegopasterskiegoplemieniaJoru-
ków47,gdyżdokonwersjitychdochodziłowwioskachimiastachpołożonych
wzdłużpasterskichszlakówmigracyjnych,poktórychsięoniprzemieszczali
(Raduszew2005,s.439).Istotniejszejednakdlaprocesuislamizacjiokazałosię
wprowadzenienatychterenachstrukturosmańskiejadministracji,którawiązała
sięzezmianąspołeczno-ekonomicznychwarunkówżycialokalnejludności(Radu-
szew2005,s.440).WXVIwieku48możnajużmówićomasowychkonwersjach,
obejmującychnaogółcałerodziny(Raduszew2005,s.441).Wdrugiejpołowie
XVIwiekuwmieścieNewrokopprzeważająmuzułmanieistanowiąoni28%
populacjiwiejskiej(Raduszew2005,s.444),awXVIIwiekujużponadpołowa
lokalnejludnościwiejskiejwyznajeislam(Raduszew2005,s.445).Procesten
kończysięokoło1720roku,kiedy80%lokalnejludnościwyznajeislam.Na
początkuXVIIIwieku2/3miejscowościjestzamieszkałychprzezmuzułmanów
lubludnośćmieszaną49isytuacjatanieulegazmianiedochwiliobecnej50(Ra-
duszew2005,s.447).
45Bogomilstwo-neomanichejskagnoza,rozwijającasięnaBałkanachprzezponadcztery
stulecia(X-XVw.)(Szwat-Gyłybowa2005,s.14).Częśćbogomiłów,któranieprzeszłanais-
lam,DwtopiwszysiępoupadkuTyrnowawsektępaulicjan-zczasemprzeszłanakatolicyzm.
Jeszczeinnizostalizapewnewchłonięciprzezprawosławnąspołeczność,dochowując,byćmoże,
wewnętrznejwiernościnaucebogomilskiej”(Szwat-Gyłybowa2005,s.27).
46NigdzieindziejnaBałkanachniezaczęłosiętotakwcześnie(Raduszew2005,s.434).
Osmańskierejestrypodatkowez1464r.wspominająo12konwertytachwNewrokopie(obecnie
GoceDełczew)i42rozrzuconychw19wioskachwregionie,costanowiło3,5%ówczesnejlokal-
nejpopulacji(Raduszew2005,s.438,s.442).
47Jorucy-turkmeńskiekoczowniczeplemiona,któreprzemieściłysięzAnatoliidoRume-
lii;stanowiłypomocniczykorpuswojskowywosmańskiejarmii.Zaczęliczęściowoosiedlaćsię
wRumeliiwXVIIw.Wywarlioniwpływnalokalnątoponimięwierzchołkówgór,pastwisk,rzek,
przejść.Jednocześnienazwywiosek,mimożewiększośćlokalnejspołecznościprzeszłanaislam,
pozostałysłowiańskie(Raduszew2005,s.53).
48Rejestryz1519r.podawały,żena120osad,łączniezNewrokopem,101zamieszka-
łychbyłoprzezmieszanąchrześcijańskąimuzułmańskąludność,ajedynie19wyłącznie
przezchrześcijańską(Raduszew2005,s.441).Stanowiłoto17,5%lokalnejpopulacji(Raduszew
2005,s.443).
49MimodwóchplagwXVIIIw.,któredoprowadziływtymregioniedodemograficznejka-
tastrofy(Raduszew2005,s.447).
50Jednocześnieponadpołowawiosek,należącychwimperiumosmańskimdoregionu(tur.
kaza)Newrokopu,znajdujesięnaterytorimGrecji(Raduszew2005,s.55).