Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Semantykaleksykalnajakodziałlingwistyki.Założeniawstępne
równieżprzenośneużyciaCoczłowiekubardzomałejwartości,pozbawio-
nymjakichkolwiekcechwybitnych,niedorastającymdoprzeciętnego
poziomu’(SDorIII,595).Równieżczasownikkłaniaćsięobokznaczenia
pokazującegozwyczajoweczynnościwykonywaneprzypowitaniachlub
pożegnaniachmametaforyczneznaczenieCoddawaćpokłon,okazywać
cześć,korzyćsię,zabiegaćowzględy’(SDorIII,747).Wprowadzeniedo
interpretacjiaforyzmuplanuznaczeńmetaforycznych,azwłaszczatych
składnikówdefinicyjnych,któreeksponująniedostatkietyczne,intelektu-
alneitp.człowiekaoraznagannośćsamejczynności,oddaje,jakmogłoby
sięwydawać,nowysenscałegoaforyzmu:njeślispotkasznaswojejdrodze
człowiekamałejwartości,złegopodwzględemetycznym,intelektualnym
itp.,wówczasokazujmucześć,bądźuniżony,zabiegajojegowzględy”.
Ujawnionysensaforyzmuprowadzidonieoczekiwanejiparadoksal-
niezaskakującejkonkluzji.ZjednejstronyLec-moralista,twórca-jak
piszeKołakowski-walczącyztchórzostwemczylenistwemmoralnym,
zdrugiejzaśaforyzmLeca,rzekomozachęcającydonegatywnychpostaw
uległościdlaosiągnięciaoczekiwanychkorzyści,dobiernościwobeczła
wceluzachowaniabezpieczeństwa.Ogólniejmówiąc-rodzisiękonflikt
międzydeklarowanąpostawąLecaiaforyzmemzalecającymoportunizm.
Sprzecznośćtakajestjednakpozorna.Mamytutajdoczynieniazpośred-
nimaktemmowy,wktórymrzeczywistaintencjawypowiedzenianiejest
danawprost,niewynikazjegostrukturyformalnej,lecztłumaczysię
dopieronatleszerokorozumianegokontekstupragmatycznego,obejmu-
jącegowiedzęoaforyzmiejakogatunkuliterackim,wiedzęopoglądach
autora,znajomośćówczesnychrealiówświataitp.Ukrytawtlegorzkairo-
niaprzypominaowcalenierzadkichpostawachludzkich,kiedybierność
iuległośćwobeczłaczyzłychludzigwarantujeosiąganiejakichśkorzyści.
Postawytakie,cowynikazsystemuwartościmożliwegodoodtworzenia
napodstawieszerokiegozbioruMyślinieuczesanych,niesąprzezLeca
akceptowane.Dlategofaktyczneintencjetegokonkretnegoaforyzmu
przyjmująformępromowaniapostawdokładnieodwrotnychniżmogło-
bytowynikaćtylkozjegostrukturyformalnejibliższesązaleceniom
typu:nniebądźuległywobecludzizłychpodjakimśwzględem”czy-
uszczegółowiająctozalecenie-nunikajludzizłych,eliminujichzeswego
otoczenia”.
19