Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Rozdział1
zmówStanisławaJerzegoLecabrzminastępująco:Karłomtrzebasięni-
skokłaniać(Lec1987,76).PodstawoweznaczeniesłowakarzełCczłowiek
nienaturalnie,chorobliwiemałegowzrostu’wzestawieniuznakazem
zawartymwgrupiewerbalnejtrzebasięniskokłaniaćmożeewokować
scenę,wktórejosobapozdrawiającabądźprzekazującawyrazyuszano-
waniakarłowiwinnatorobićodpowiednionisko,wsposóbstosownydo
jegoniewielkiegowzrostu.Takainterpretacja,choćteoretyczniemożliwa
izgodnazgramatycznymiisemantycznymiregułamijęzyka,jestjednak
małoprawdopodobna.Zajejodrzuceniemprzemawiająprzynajmniejdwa
argumenty.Popierwsze,filozofiaipoetykagatunku,jakimjestaforyzm,
zwłaszczaaforyzmliteracki.
1
Raczejtrudnooczekiwać,bytakonkretna
maksymamogłasięodnosićdojednostkowejsytuacji,przedstawiającej
czyregulującejfizycznerelacjemiędzyludźmi.Małoprawdopodobne,by
aforyzmstawałsiętylkoelementempodręcznikadobregowychowania,
aniefilozoficznymprzekazemogólniejszychzależnościmiędzyludzkich.
Podrugie,argumentemprzemawiającymzaodrzuceniemwyjściowejnaj-
prostszejinterpretacjianalizowanegowyrażeniajestrównieżosobaautora.
Lec,poetaifraszkopisarz,znanyprzedewszystkimjakoautorMyślinie-
uczesanychz1957rokuikolejnychtomówaforyzmów,uchodziłwlatach
sześćdziesiątychisiedemdziesiątychzaautorytetmoralny.
2
Wnietracących
idziśnaaktualnościaforyzmachLecaposzukiwaćnależyzatemraczej
głębszychsensów,istotnychdlawszystkichludziwskazańocharakterze
filozoficznym,moralnymitp.
Przyjęciezałożeniaoogólniejszymprzesłaniuaforyzmunakazujezre-
widowaniewyjściowegoustalenianatematsemantykisłówkarzeł,kła-
niaćsięorazrzeczywistejintencjiaforyzmu.Wwypadkukarłasłowni-
ki-pozaznaczeniemCczłowiekbardzomałegowzrostu’-odnotowują
1
nZwięzłesformułowanie,zwyklejednozdaniowe,ogólnejprawdyocharakterzefilozo-
ficznym,psychologicznymczymoralnym,odznaczającesięstylistycznąwyrazistością
ibłyskotliwością”(STL1988,15).
2
OpiniaLeszkaKołakowskiegonatemataforystykiLeca:nByłtedyLecfilozofem,chociaż
napewnoniezależałobymunatejnazwie,jakinażadnejinnej.Żyłownimpragnienie,
któretworzywłaściwątreśćfilozoficznegodociekania:odsłonićwsłowiewszystkiejego
utajonezałożenia,zdobyćsięnaradykalizmnieoszczędzanianiczego,cowniewinnej
banalnościjestniewidocznątrucizną,tchórzostwem,ucieczkąprzedrealnymkonflik-
tem,lenistwemmyślilublenistwemmoralnym”(Lec,1996).
18