Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2.2.PierwszapołowaXXwieku
35
rozmieszczonychwież22.Wtymsamymczasieukraińskichoreografireży-
serMikołajForeggerstworzyłwMoskwienorkiestręhałasów”wykonującą
osiemróżnychTańcówmaszyn(Tancymaxin)przezzespółskładający
sięzbębnów,drumliidźwiękówwokalnychłączonychzodgłosamitłuczo-
negoszkła,metaluitp23.Wnindustrialnym”nurcierosyjskiejawangardy
mieszcząsięteżtakiedzieła,jakFabrykastali(ZaBod)AleksandraMosoło-
wa(1928)czyteżDneprosto˘
ı(1920)JuliuszaMeytusa,wktórymefekty
perkusyjnenakreślająprocesbudowysłynnejzaporynaDnieprze.
FuturyzmzainspirowałponadtoszereginnychXX-wiecznychprądówar-
tystycznych,naczelezdadaizmemisurrealizmem,którychmuzycznein-
karnacjecharakteryzująsiędążeniem(niekiedyzawszelkącenę)donie-
konwencjonalnościbrzmieniaiwykorzystanianietypowychźródełdźwięku.
W1919rokupowstałanaprzykładkompozycjaHansa-J"
urgenavonder
Wense,wktórejużyłonmaszynydopisaniaibudzika,atakżeAntisym-
phonie(MusikalischeKreis-guillotine)JefimaGołyszewa,wykonanazapo-
mocąorkiestryzłożonejzkuchennychutensyliów24.Wykorzystaniewdzie-
lemuzycznymakcesoriówniemuzycznych(odradioodbiornikówimaszyn
dopisaniapomateriałynaturalne)jestniewątpliwązdobycząXXwieku,
gdyżwcześniejzdarzałosięononiezmiernierzadko.Jednymzpierwszych
przykładówtakichinnowacjijestmuzykaMarca-Antoine’aCharpentierado
sztukiMoli`
ere’aLemaladeimaginaire(1673),którawykorzystujeperku-
syjneefektywydobywaneprzezaptekarskietłuczkiimoździerze.Wśród
dziełnajnowszychniezwykleoryginalnieprezentujesięStockhausenowski
Helikopter-Streichquartett(1992–93),wktórymczterechczłonkówkwarte-
tusmyczkowegokoncertujewpowietrzunapokładachczterechhelikopte-
rówwydającychcharakterystyczneodgłosy,aamplifikowanedźwiękiobu
elementówbrzmieniowychsąmiksowaneitransmitowanedlasłuchaczypo-
zostającychnaziemi.
Wśródbrzmieniowycheksperymentówpierwszejawangardyciekawywy-
dajesięnurttzw.poezjifonetycznej(fonicznej)zapoczątkowanyprzezda-
daistówzwiązanychzlegendarnymCabaretVoltairewZurychu(HugoBall,
TristanTzara,MarcelJanco,RichardHuelsenbeck,HansArp).Abstrak-
22Por.
,,GudkoBa-simfoni-”Arseni-ABraamoBanahttp://theremin.ru/
archive/gudkovaya.htmorazartykułSergiejaRumiancewa,
,,Kommunistiqeskieko-
lokola”dostępnypodadresemhttp://theremin.ru/archive/avraamov2.htm.
23WirelessImagination:Sound,Radio,andtheAvant-Garde,red.DouglasKahn,
GregoryWhitehead,London,CambridgeMA1992,s.221–222.
24Por.JeanpaulGoergen,TheBigDrum:BoomBoomBoomBoom,TheMusicof
ZurichDada,w:DadaZurich:AClown,sGamefromNothing,red.BrigittePichon,Karl
Riha,StephenC.Foster,NewYork:G.K.Hall1996,s.161;MelGordon,Songsfromthe
MuseumoftheFuture:RussianSoundCreation(1910–1930),w:WirelessImagination:
Sound,Radio...,s.231.