Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
18
Uważamrównieżzaważne,żepowyższadefinicjaniejestzwiązanatylko
ztrzyetapowąprocedurą,przedstawionąpowyżej.Trzebawyraźniezaznaczyć,
żejesttorozumienieefektudezinformacjiszerszeniżwwiększościdefinicji
funkcjonującychwliteraturzeprzedmiotu,wiążącychzazwyczajefektdezin-
formacjizprocedurątrzyetapową.Mojanatomiastdefinicjaobejmujerównież
procedurędwuetapową,którapoleganatym,żebadanipozapoznaniusięzja-
kimśzdarzeniemodpowiadająnadotyczącegopytania,przyczymczęśćtych
pytańzawierasubtelną,alejednakdezinformację.Naprzykład,badanypowy-
słuchaniupewnejhistoryjkipytanyjest:„Czymężczyźnibylibialiczyczarni?”,
przyczymwhistoryjceniebyłomowyorasiemężczyzn(Gudjonsson,1997).
Wtakiejsytuacjipytanietozawierainformację,żenapastnicybylialbobiali,
alboczarni.Takiebadaniadotyczą,moimzdaniem,równieżefektudezinforma-
cji,ponieważzgodniezomawianądefinicją,oefekcietymmówimyzawsze
wtedy,kiedyjakieśraportypamięciowesązniekształconewskutekwłączeniado
nichinformacjiniepochodzącychzsamegozdarzenia.
Kolejnedwakluczowepojęciaużywanewtejrozprawietopamięciowe
iniepamięciowemechanizmyefektudezinformacji.Przezmechanizmypamię-
ciowerozumiemtakieprzyczynyefektudezinformacji,któresązwiązanezja-
kąkolwiekniedoskonałościączynieadekwatnościąfunkcjonowaniaprocesów
zapamiętywania,przechowywanialubprzypominania,powodującą,żewmo-
mencieskładaniaraportupamięciowegoojakimśzdarzeniuosobanierozporzą-
dzawolnymodbłędóworaznatylepełnymzapisempamięciowym,bypopraw-
nieodpowiedziećnazadanepytania.Inaczejmówiąc,mechanizmypamięciowe
powodująnieadekwatnązmianęstanupamięci,dotyczącejinformacjioryginal-
nej.Tanieadekwatnazmianamożewszczególnościpolegaćnazastąpieniu
istniejącegopoprawnegośladubłędnymlubnapowstaniunowego,nieadekwat-
negośladu.
Mechanizmyniepamięciowenatomiastdefiniujęjakowszelkiemechanizmy,
którepowodujązniekształconyraportpamięciowyodanymzdarzeniuwsytu-
acji,kiedyosobarozporządzawolnymodbłędóworaznatylepełnymzapisem
pamięciowym,byodpowiedziećnapytaniazadanewzwiązkuztymraportem,
leczpomimotoodpowiadabłędnie,sądzącjednak,żeodpowiadapoprawnie.
Innymisłowy,wwypadkumechanizmówniepamięciowychodpowiedźbłędna
pojawiasięwtedy,gdyzjakichkolwiekpowodówbadanyzdecydujesięnaod-
powiedźzgodnązdezinformacją,sądząc,iżjestonapoprawna(naprzykład
zpowodubrakuzaufaniadowłasnejpamięci).Jeślinatomiastbadanyświado-
mieodpowiadabłędnie,tonietraktujętakiejsytuacjijakoprzejawuniepamię-
ciowychmechanizmówefektudezinformacjianinawetnieuważam,żewogóle
mamywtakimprzypadkudoczynieniazefektemdezinformacji.