Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Wstęp
21
I.
Przekonaniecodotego,iżMocesilniejsze,potężniejszeodludziistnie-
jąinależyjeczcićbyłowGrecjipowszechne.Pierwszeinajważniejsze
zuniepisanychpraw”,przekazywanychzpokolenianapokolenie,októ-
rychwzmiankująźródłapisane,stanowiło:bogowieistnieją(πεlŁθεῶV
Aέγεὡgεἰσ.V38dosł.uobogachmów,żeistnieją”);ubogównależyczcić”
(πlῶTIPὲVθεOὺgσέęεLV)39.
II.Tradycjaprzekazywaniawierzeńodziedziczonychpoprzodkachbyła
wHelladzieniezwykletrwałaimocna,ajestto,jaksięprzyjmuje,jedna
zistotniejszychcechwszelkichreligii.Towłaśnieonaodzaraniadzie-
jówporządkowałainadawałaznaczeniewszystkimnajistotniejszymele-
mentom,tworzącymtożsamośćzarównoposzczególnychrodzin,rodów,
wreszciecałejpolis40;wszystkobyłounaznaczoneświętątradycją”
,czy-
nionewedługuprawojczyźnianych”OlπάTlLOLVόPOL(patrioinomoi),
niebyłowięcściślewyznaczonejgranicypomiędzysacrumaprofanum41.
Wszystkoto,cowiązałosięzczcią,jakąnależałookazywaćprzedewszyst-
kimbogom,uznawanozawspólnąwszystkimGrekomświętątradycję,
przekazanąprzezprzodków,którejnigdynienależałozmieniać.
III.Wspólnybyłjęzyktejreligii,któryumożliwiałzjednejstronyrespektowa-
niepowszechnieuznawanychnormreligijnych,zdrugiejfunkcjonowanie
centrówopanhelleńskimznaczeniu,jakifederacjimiast-państwopartych
nawspólnymkulciebogów,patronówAmfiktionii.Współtworzeniucen-
trówsprzyjałatheōriaijejuświęciambasadorzy”theōroi42.
38DioGeneSLaertiuS,Vitaeetsententiaephilosophorum,I,81,1.
39Zob.EuriPideS,Hippolitus,w.966;XenoPhon,Memorabilia,IV,4,19;Cice-
ro,Delegibus,II,19:uDiuoseteosquicaelestessemperhabitisuntcolunto”.
40Zob.L.FerrY,Człowiek-Bógczyliosensieżycia,przekł.A.Miś,H.Miś,War-
szawa1998,s.48-49.
41Contra:W.F.Otto,DieGötterGriechenlands,FrankfurtamMain1956,
s.4:uwoficjalnejpaństwowejreligiigreckiejniemamiejscanaświętość”.Zob.tak-
żeK.PaWŁoWSKi,Misteriaifilozofia.Misteryjneobliczefilozofiigreckiej,Lublin
2007,s.27.
42I.Rutherford,State-PilgrimsandSacredObserversinAncientGreece:AStudy
ofTheōridandTheōroi,Cambridge2013,s.4:uThemostcommontermforasacred
delegateistheōros,literally«spectator»,andtheassociatedtermforasacreddelega-
tionisatheōrid.Otherrelatedtermsarearkhitheōrosfortheleader,theōrisforaship
regularlyusedbytheōroi,andtheverbtheōreō,whichusuallymeans«observe»but
hasthespecialisedsenseof«actasasacreddelegate».Thesearenottheonlywords
usedforsacreddelegates:alternativesaretheopropos,hieropoios,hieragōgos,sunthūtćs
orpresbeutćs,andmanytextsjusttalkabout«thosesenttothesanctuary»,orsome
similarperiphrasis”
.