Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
48
Metodykaekspertyzy
wszystkichwyników-poprawnychibłędnych,względnienierozstrzygają-
cych),którymimogąbyćobarczonewynikibadań.Mogąonewynikaćznie-
jednorodnościbadanychmateriałów(tzw.zmiennościwewnątrzobiektowej),
zmiennościbadanejzmiennej(cechyidentyfikacyjnej;tzw.zmiennościze-
wnątrzobiektowej)orazjejrzadkościwpopulacjigeneralnejobiektów.Zpo-
ziomembłędówzwiązanesątrafnośćiniezawodnośćmetody[20,29].
trafnośćmetody
niezawodność
metody
Trafnośćmetody(validity)odnosisiędostopniazgodnościwynikuzrzeczy-
wistością(tj.dokładności).Trafnametodadostarczaprawidłowychwyników
dlazmiennej(cechyidentyfikacyjnej),którąmetodamawyznaczaćdlabada-
negomateriału(obiektu).Trafnośćmetodyzależyodswoistości(specyficz-
ności),czułościmetodyorazprawdopodobieństwabłęduIiIIrodzaju.Dane
obłędzieIrodzajuświadcząoskłonnościdoodrzucaniahipoteztrafnych
(wrzeczywistościprawdziwych),adaneobłędzieIIrodzajuokreślająryzyko
przyjęciahipoteznietrafnych.Dlategowprocesiekarnympreferowanesą
metodyoniskimpoziomiebłęduIIrodzaju.Jednakżewybórmetodywtym
kontekścieniejestoczywisty,ponieważzmniejszeniebłęduIIrodzajuzwięk-
szaryzykobłęduIrodzajuoraztowarzyszymuspadekwartościinformacyj-
nejiużyteczności[20].Wybórmetodypowinienbyćuzasadnionywopinii
ipopartydanymiojejwartościdiagnostycznej.
Niezawodnośćmetody(reliability)jestkomplementarnadotrafnościiobejmuje:
-rzetelność(niezawodnośćintraindywidualną,powtarzalność),czyli
zgodnośćwynikówbadańponawianychprzezjednegoekspertawiden-
tycznychwarunkach,awięcdlategosamegoobiektuiprzyużyciutej
samejmetodyiaparatury;
-obiektywność(niezawodnośćinterindywidualną),czylizgodnośćwy-
nikówuzyskanychwsposóbniezależny,awięcprzezróżnycheksper-
tówiwróżnychjednostkachdlatejsamejpróbki(np.wramachbadań
międzylaboratoryjnych),cownaukachprzyrodniczychdefiniujesięjako
odtwarzalność.
Ponadtobadaniaprowadzonedanąmetodąmożnauznaćzanaukowe,je-
żelisąintersubiektywniekomunikowalneisprawdzalne,awięcopisane
wtakisposób,byinneosobymogłypoznaćzałożenia,przebiegbadańoraz
uzyskanewynikiinatejpodstawiepoddaćjeweryfikacjiwdrodzeniezależ-
nychbadań.Zintersubiektywnąsprawdzalnościązwiązanesądwiewiodące
współczesnekoncepcjenauki-KarlaPoppera(falsyfikowalności,awięcwy-
trzymałościteoriinapróbyjejobalenia)[13]orazTomasaKuhna(akcep-
towalnościteoriiprzezuczonychwdanymczasie)[11].Pozweryfikowaniu
metodyiuzyskaniuakceptacjiśrodowisknaukowychorazupowszechnieniu
metodyustalanesąwytyczne(standardy,np.dobrepraktykiENFSI,normy
ASTM-AmericanSocietyforTestingandMaterials)wzakresieprowadzenia
DariuszWilk