Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
12
Wstęp
AITlε.IθεῶVczyἡὁσLόTngθεῶV,ἡθεlIπε.IπεlŁθεOὺg.Troskę
okultiświętemiejscabogówmożemyrozumiećjakopochodnąszerokodo-
strzeganejprzezGrekówsferysacrum,wktórejbogowiespełnialiwieleważ-
nychfunkcji,wtymrównieżstrażnikówporządkuwświecie.Samazaśἡθε-
lIπε.Iniebyłapojmowanatylkoiwyłączniejakosłużba,alerównieżjako
wyrazwdzięcznościdlabogówzaotrzymaneodnichdobra.uSłużbadlabo-
gów”obejmowała:troskęoskładanieofiar,ołtarze,świątynie,przestrzeganie
normreligijnych,wypełnianiepraktykreligijnych,comiałosłużyćjednemuce-
lowi-podtrzymywaniuharmonijnegowspółistnieniabogówiludziwewspól-
nymimświecie.
Przyjmujesię,żejeśliwogólemożnamówićoreligiiGreków,tojedynie
wsposóbnegatywny6,wskazującnateelementy,któreniebyływniejobecne.
Nienegujemyfaktu,iżGrecynigdynienazwaliswychwierzeńreligią,zwraca-
myjedynieuwagę,żesłowotojestznaczniepóźniejsze7.Nieznajdziemytam
credowtakimsensie,wjakimistniejewinnychreligiach.Nieposiadalionitakże
anijednejuświętejKsięgi”8,podobniejakukościołanarodowego”czyteżcen-
tralniezorganizowanegoisilniezhierarchizowanegostanukapłańskiego9,który
byłbyupoważnionyizdolnydostanowieniawielkichdogmatówczyortodok-
sji.Przyjmujesiętakże,żereligijneautorytetyniewywodziłysięześciśleokre-
ślonychklasspołecznych,kastczyśrodowiska10.
6Zob.M.VeGetti,Człowiekibogowie,[w:]Wkręgucodzienności.CzłowiekGre-
cji,red.J.-P
.Vernant,przekł.P.Bravo,Ł.Niesiołowski-Spanò,Warszawa2000,s.309:
utrudnomówićwsposóbpozytywnyo«religii»greckiej,przynajmniejwsensie,wja-
kimtermintenjeststosowanywobrębietradycjimonoteistycznych”
.Contra:J.P
.Ver-
nant,zob.przyp.12uWstępu”
.
7Pojęciereligiawtakimznaczeniu,jakdziśjerozumiemy,zaczęłofunkcjono-
waćwdobierenesansu,arzeczowniktherpeianiebyłjedynymsłowem,zapomocąktó-
regostarożytniGrecyokreślaliswójstosunekdobogówitego,couznawalizaświęte;
będziemyjeszczemieliokazjęprzekonaćsięotymwdalszejczęściuWstępu”
.
8Biblia,Wedy,Enumaelisz,Awesta,Bhagawadgita,KanonpalijskiczyKoran.
9Zob.J.D.MiKalSon,AthenianPopularReligion,London1983,s.4.
10Por.R.S.J.Garland,ReligiousAuthorityinArchaicandClassicalAthens,ABSA
1984,79,s.75:uReligiousauthorityinarchaicandclassicalAthenswasnotinfact
thepreserveofanysinglesocialorpoliticalclass,caste,ormilieu”
.Teogólnieformu-
łowanepoglądydotyczącerolikapłanówikapłanekwstarożytnejHelladziesąsłusz-
niekwestionowanewprzypadkukulturóżnychbóstworazokresu,wktórymsłużba
dlabogówbyłaprzeznichsprawowana.Zob.J.H.BloK,S.D.Lambert,TheAppoint-
mentofPriestsinAtticGene,ZPE2009,169,s.95-121;S.D.Lambert,Thesocialcon-
structionofpriestsandpriestessesinAthenianhonorificdecreesfromthefourcenturyBCto
theAugustanperiod,[w:]CivicPriests:CultPersonnelinAthensformHellenisticPeriod
toLateAntiquity,eds.M.Horster,A.Klöckner,Berlin,Boston2012,s.67-134;tenże,