Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
RozwójprzestrzeniStarejWarszawy
29
Ichpołożeniemożnadośćjednoznaczniewskazaćdopierodlapoczątków
XVIw.,kiedywźródłachpojawiasięregularnieokreślenieplateaIudeorum26.
Niesposóbjednakstwierdzić,kiedyŻydzizaczęlisięosiedlaćwmieście,trud-
nozatemodpowiedziećnapytanie,czyterentenodpoczątkubyłprzezna-
czonydlanich,czyteżzostałimprzekazanywpóźniejszymczasie27.Zpew-
nościąjednakprzestrzeńtęwybranoświadomie,wyznaczającdlanichmiejsce
stosunkowoodizolowaneiprzedewszystkimmałowidoczne,awięcdaleko
odzamku,kościołaśw.Janainajbardziejruchliwegociąguulic(Grodzka–
Nowomiejska).Dodatkowymatutemtegoterenubyłarównieżbezpośrednia
bliskośćźródłaDunaju,awięcdostępdo–ważnejzewzględówrytualnych–
bieżącejwody28.
RozwójprzestrzennymiastawpoczątkachXIVw.musiałmiećcharakter
dośćdynamiczny,jednakjegojedynymświadectwempozostajewspomniany
jużlakonicznyopiszaktprocesupolsko-krzyżackiego.Zaważnązpunktu
widzeniaprowadzonychrozważańnależyuznaćzachowanąwnichwzmian-
kęoplebaniekościołaśw.Jerzego.Tonajwcześniejszapewnainformacja
ofunkcjonowaniutejświątyni29.Jejpoczątkiniesąniestetydobrzeoświet-
loneźródłowo,cozkoleizachęcałowielubadaczydosnuciarozmaitych
s.130i352;wymownymświadectwemichwyłączeniazjurysdykcjimiejskiejjestfakt,że
informacjenatematobrotutymidziałkaminiepojawiająsięwksięgachmiejskich.Por.też:
K.Piechotka,M.Piechotka,SkupiskażydowskiewstrukturzeprzestrzennejmiastdawnejRze-
czypospolitej,w:Studiazdziejówmiastimieszczaństwawśredniowieczu,t.1,red.M.Boguc-
kaetal.,Toruń1996,s.175–179.
26Najwcześniejszawzmiankaoul.Żydowskiejpochodzijużz1438r.,Księgiławnicze
MiastaStarejWarszawyzXVwieku,t.1:Księganr525zlat1427-1453,wyd.S.Ehrenkreutz,
Warszawa1916(dalej:KŁMSW),nr470.Owcześniejszychpróbachustaleniapołożeniatej
ulicyijejwłaściwymprzebieguszerokoniżejs.58in.
27PierwszawzmiankaowarszawskichŻydachpochodziz1414r.,przyczymzachowała
sięwksięgachziemskichCzerska;niecopóźniejszeksięgiziemskiewarszawskie(zachowane
od1421r.)sąwtakieinformacjebardzobogate,por.E.Ringelblum,ŻydziwWarszawie…,
s.10.OzapiskachzLiberIudeorumwnajstarszejksiędzeziemskiejwarszawskiejwspomina
H.Zaremska(ŻydziwśredniowiecznejPolsce…,s.30–31),którajednakprzyjmuje,żeprzed
XVw.naMazowszudziałałatylkokoloniażydowskawPłocku(ibidem,s.249),gdziemiała
onafunkcjonowaćjużwIpołowieXIIIw.(ibidem,s.114).
28Ofunkcjonowaniułaźniżydowskiejwymownieświadczywzmiankaz1489r.oSmol-
ceŁazienniku,którąprzytaczaE.Ringelblum,ŻydziwWarszawie…,s.22.Omykwachwin-
nychmiastachpor.H.Zaremska,ŻydziwśredniowiecznejPolsce…,s.377–378;M.Goliński,
SocjotopografiapóźnośredniowiecznegoWrocławia(przestrzeń-podatnicy-rzemiosło),Wro-
cław1997,s.78.
29Litesacresgestae…,s.92.Por.A.Świechowska,PoczątkiosadnictwanaterenieNo-
wegoMiasta,w:Szkicenowomiejskie,red.O.Puciata,H.Szwankowska,E.Szwankowski,
S.Żaryn,Warszawa1961,s.25.MartaPiber-Zbieranowskasugeruje,żekościółtenmetry-
kądorównywałkościołowiparafialnemuśw.Jana,eadem,KościoływarszawskiewXIVw.,
w:PoczątkiWarszawy…,s.121.Por.też:M.Stawski,Prepozyturaczerwińskiegoopactwa
kanonikówregularnychp.w.św.JerzegowWarszawie,w:Klasztorwmieścieśredniowiecznym
inowożytnym,red.M.Derwich,A.Pobóg-Lenartowicz,Opole–Wrocław2000,s.401–406.