Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Opróczwymienionychkategoriiżywnościpowszechnieużywasięwieluinnychterminów,
wktórychsłowożywnośćłączonejestzróżnymiprzymiotnikamiinformującymiotym,
żedanyproduktposiadaszczególneatrybuty,preferowaneprzezniektóregrupykonsu-
mentów.Zaliczyćtumożnanp.:żywnośćekologiczną,żywnośćwegetariańską,żywność
koszerną,gwarantowanążywnośćtradycyjnąitp.Istniejeteżwieleróżnychsystemówkla-
syfikującychproduktyspożywcze,m.in.zewzględuna:pochodzenie(roślinne,zwierzęce,
biosyntetyczne),stopieńprzetworzenia(naturalne,niskoprzetworzone,przetwory),trwałość
(nietrwałe,małotrwałe,półtrwałe,trwałe),branżę(mięsne,mleczne,zbożowe,owocowo-
-warzywne)itp.
Ozdolnościzaspokajaniaprzezżywnośćpotrzebioczekiwańkonsumentówdecyduje
zespółrozmaitychcechiwłaściwościproduktu,określanymianemjakości.Pojęciejakości
żywnościmieściwsobiepięćpodstawowychaspektów-sąto:
Ijakośćsensoryczna-ogółwłaściwościiatrakcyjnośćocenianazapomocązmysłów;
Ibezpieczeństwo-brakzagrożeńdlazdrowiazwiązanychzespożywaniemdanego
produktu;
Iwartośćodżywcza-ilośćenergiiiskładnikówodżywczychzawartychwokreślonej
porcjiproduktu;
Iwartośćprozdrowotna1-determinowanaprzedewszystkimprzezzawartość
korzystnychdlazdrowianieodżywczychsubstancjibioaktywnych;
Idyspozycyjność-wyrażającasiętrwałościąiłatwościąprzygotowaniadospożycia.
Zpunktuwidzeniażywieniazasadniczeznaczeniemawartośćodżywcza,którąmożnateż
określićjakoprzydatnośćproduktuspożywczegodopokrywaniapotrzeborganizmu
związanychzprzemianamimetabolicznymi.
Pozamlekiemmatki(dlaniemowlęciawpierwszychtygodniachżycia)niematakiego
produktu,którybywrazzpotrzebnąilościąenergiidostarczałczłowiekowiwodpowied-
nichproporcjachwszystkichniezbędnychskładnikówodżywczych.Składnikitesąbowiem
bardzonierównomiernierozpowszechnionewprzyrodzie:żywnośćpochodzeniaroślin-
negojestniemalwyłącznymźródłemwitaminyC,witaminyE,folacyny,węglowodanów
iniezbędnychnienasyconychkwasówtłuszczowych,podczasgdybezspożywaniapro-
duktówzwierzęcychproblememstajesięzaopatrzenieorganizmuwwitaminyDiB
12,
wapń,żelazo,cynkiwysokowartościowebiałko.Produkty,takiejakmleko,jaja,ziarna
zbóż,nasionastrączkowe,warzywaiowoce,spożywanewpostacinaturalnej(tzw.cało
-
ścipokarmowe),mająurozmaiconyistosunkowodobrzezbilansowanyskładorazdużą
gęstośćodżywczą.Natomiastproduktywyodrębnionezsurowcówiwysokoprzetwo-
rzone,np.cukier,oleje,smalecczymąkazwysokiegoprzemiału,mająbardzojedno-
stronnyskładiobfitująwtzw.pustekalorie,oznaczająceenergię,którejnietowarzyszą
budulcoweiregulująceskładnikiodżywcze.Wtejsytuacjiprawidłoweżywieniesprowadza
siędozestawianiazesobąróżnorodnychproduktówżywnościowychwtakisposób,aby
1
Wogólniejszymrozumieniuwartośćprozdrowotnamieściwsobiepojęciewartościodżywczej,będącuzależ-
nionatakżeodpodażyskładnikówodżywczych,wszczególnościwitaminorazmakro-imikroelementów.
34
CzęśćI.Żywieniewsystemieochronyzdrowiaspołeczeństwa