Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Wstęp
23
V.Ogólnogreckistatusmiaławzmiankowanajużprzeznasinstytucjatheoria
ijejdelegacjitheoroi46.
VI.MieszkańcówHelladyłączyłowspólneprzekonanie,żebóstwomożesię
objawić.̉ΕπLφάVεLI(epiphaneia;epifania)-objawieniesiębóstwabyło
możliwezarównowprzypadkupojedynczegoczłowieka,jakigrupyludzi.
Mogłomiećmiejscepodczassnulubnajawie.
VII.WspólnewszystkimGrekombyłopojmowaniezmazy,którąokreślasię
jakozmazęnaturalną;wiązałasięonaznarodzinami,współżyciemseksu-
alnym,miesiączkąkobiet,śmiercią47.Zmazatakadotykałaczłowiekanie-
jakoautomatycznieitrwałajedynieprzezściśleokreślonyczas.Zmazępo-
wodowałorównieżmężobójstwo,świętokradztwoczyzdradaojczyzny.
VIII.ZacechęwspólnąreligiiGrekówwielubadaczyuznajepowszechnązna-
jomośćbogówHomeraiHezjoda,takjakujmowałtowswychDziejach
Herodot:[HezjodiHomer]ustworzyliHellenomteogonię,nadalibogom
przydomki,przydzieliliimkultisztukiiokreśliliichpostacie”48.Jednak
mówiącozwiązkachpoezjizreligiąGreków,kwestiatapowinnabyćroz-
patrywanaznacznieszerzej.Wartopodkreślić,żeróżnegorodzajupieśni,
komponowanewróżnychmetrach,byłyuznawanezaufundamentalneme-
dium”wkontaktachzbogami49.Wierzono,żeskłaniałyonebóstwodowy-
słuchaniapróśblubpojawieniasiępodczasuroczystościkujegoczci.
IX.Zaniemniejistotnącechęreligiigreckiejpowinienbyćuznanyfakt,że
wieleceremoniikultowych,nietylkonormreligijnych,istniałonatere-
nieHelladyznaczniewcześniejniżjakiekolwiekrozwiniętestrukturypo-
leis.BogowieHellenówwnajstarszej,możliwejdlanasdozaobserwowa-
niapostacibylimocamiidentyfikowanymizsiłamiprzyrody.Wczasach
najdawniejszychzaświęteipoświęconeróżnymbogomuznawano:góry50,
46I.Rutherford,StatePilgrimsandSacredł,s.4-6.Zob.równieżM.Dillon,
PilgrimsandPilgrimageinAncientGreece,NewYork1997,s.1-26.
47Zob.W.H.AdKinS,MeritandResponsibility:AStudyofGreekValues,1960,
s.86-115;zob.R.ParKer,Miasma.PollutionandPurificationinEarlyGreekReligion,
Oxford1983,passim;A.ChaniotiS,GreekRitualPurity.FromAutomatismtoMoral
Distinctions,[w:]HowPurityisMade,eds.P.Rösch,U.Simon,Wiesbaden2012,
s.123-136.
48Herodot,Dzieje,II,53,przekł.S.Hammer,Warszawa1954,s.144.
49R.GaGnE,LiteraryEvidence-Poetry,[w:]TheOxfordHandbookł,s.83-96.
50Zob.HomeruS,Ilias,XI,631;EuriPideS,Phoenisae,w.234;EuriPideS,
Orestes,w.1383;PlutarchuS,Camillus,V,5,5.