Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Promocjademokracji–celczyinstrumentpolitykizagranicznejUSA?
nszczepionki”
,mającejzapobiegaćnegatywnymzokreślonegopunktuwi-
dzeniascenariuszomewolucjipolitycznejdanegokraju;przykłademnkon-
trolowanej”demokratyzacjiwocenieWhiteheadamogłybyćdziałaniaUSA
wobecpaństwEuropyZachodniejpo1945roku.Wmodelunprzyzwolenia”
demokratyzacjanastępowałapoprzezwspółpracęstrukturzewnętrznych
iwewnętrznych,częstoprzybierającąpostaćrozszerzeniablokówlubporo-
zumieńpaństwdemokratycznych-takichjakWspólnotyEuropejskieczy
NATO-okolejnychczłonków23.
Innibadaczezwracaliuwagęnawpływnimpulsudemokratycznego”
,któ-
rymógłbyćefektemwspółwystępowaniakilkuczynników-demonstracji
niezadowoleniaspołecznegospowodowanegoniskimpoziomemżycia,roz-
szerzaniasiędostępudoinformacji,aletakżeaktywnościaktorówzewnętrz-
nychudzielającychświadomegowsparciaprocesomdemokratyzacjinp.
przezinicjatywyzesferypomocyzagranicznej,takiejakplanMarshalla24.
JakstwierdziłS.M.Lipset,osukcesieprocesówdemokratyzacjimogłydecy-
dowaćprzedewszystkimuwarunkowaniasocjoekonomiczne,takiejakzasa-
dypodziałumajątkunarodowego,podziałyklasowe,poziomwykształcenia,
ogólnajakośćżycia25.
RzeczywistarolaUSAiinnychpaństwzachodnichwprocesachdemo-
kratyzacjipozostajeprzedmiotemnaukowejdyskusji.Badaczeróżniąsię
wocenach,wjakimstopniubezpośrednieipośredniedziałaniaWaszyngto-
numogłystanowićbodziecsprzyjającydemokratycznymprzemianomwpo-
szczególnychkrajach.Wspomniećnależy,żepomiarnwagi”poszczególnych
czynnikówskładającychsięnauwarunkowaniamiędzynarodoweprocesów
demokratyzacjiorazwykazanieprzyczynowo-skutkowychzależnościmię-
dzypolitykąpromowaniademokracjiprowadzonąwobecdanegopaństwa
apostępemtransformacjijestwyjątkowotrudny26.Niemniejautoruznaje
zamiarodajneocenytakichbadaczy,jakm.in.S.Huntington,L.Whitehe-
ad,G.PridhamczyJ.L.Gaddis,którzyprzyznawaliStanomZjednoczonym
znaczącąrolęwprzebieguprzemiantzw.trzeciejfalidemokratyzacji,pole-
gającąnietylkonadziałaniachwsferzestosunkówbilateralnych,aleteżna
23
Ibidem,s.4-9i15-18.
24
Zob.G.Wekkin,M.Kelley,D.Whistler,M.Maggiotto(red.),BuildingDemocracyin
OnePartySystems.TeoreticalProblemsandCross-NationExperiences,Praeger,West-
port-London1993,s.6-8.
25
L.Diamond,S.M.Lipset,J.Linz,BuildingandSustainingDemocraticGovernmentin
DevelopingCountries.SomeTentativeFindings,nWorldAńairs”1987,vol.150,no.1,
s.5-18.
26
Por.G.T.Allisonjr.,R.P
.Bescheljr.,CantheUnitedStatesPromoteDemocracy?,nPoliti-
calScienceQuarterly”1992,vol.107,no.1,s.81-98.
21