Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2.Historyczneiwspółczesneformyzależności
35
cyjnych,mającychswojesiedzibywpaństwachzachodnich83.KrajePołudniapełnią
natomiastrolęjedyniedostawcówinformacji,którepoodpowiednimopracowaniu
zyskująwartośćhandlową,atakżekonsumentówproduktówkulturowychiinforma-
cyjnych,powstałychzreguływkrajachPółnocy.Takasytuacjaspotykasięzkrytyką
zestronykrajówPołudnia,któreodlat70.XXw.opowiadająsięzaustanowieniem
nowegomiędzynarodowegoładuinformacyjnego,którywwiększymstopniuuwzględ-
niałbyichinteresy84.
Koncepcjaprawadointerwencjirozwinęłasięwlatach90.XXw.Uzasadniaona
użyciesiłyzazgodąRadyBezpieczeństwaONZlubbeztakiejzgody,bywtensposób
zapobieckatastrofiehumanitarnej,będącejnastępstwempolitykinpaństwazbójeckiego”
(roguestate)bądźniezdolnościdopodjęciaodpowiednichdziałańprzezorganynpań-
stwaupadłego”(failedstate).Przedmioteminterwencjihumanitarnychbyływwięk-
szościpaństwanglobalnegoPołudnia”(Somalia,Rwanda,Haiti)85.Ichzasadnośćna
gruncieprawamiędzynarodowego,zwłaszczabezzgodyRadyBezpieczeństwa,wydaje
sięwątpliwa86.Wychodzącnaprzeciwkrytycznymocenom,w2005r.Zgromadzenie
OgólneONZsformułowałokoncepcjęodpowiedzialnościzaochronę,nakładającą
nakażdezpaństwicałąwspólnotęmiędzynarodowąodpowiedzialnośćzaochronę
ludnościprzedludobójstwem,zbrodniamiwojennymi,czystkamietnicznymiizbrod-
niamiprzeciwkoludzkości.Doktrynataznalazłazastosowaniew2011r.,gdyRada
BezpieczeństwawyraziłazgodęnaużyciesiływLibiiwceluochronytamtejszych
cywili87.Wpraktycekoncepcjaodpowiedzialnościzaochronęspotkałasięzzarzutami,
żejesttoukrytaformaimperializmuczyneokolonializmu88.
WstosunkachPółnoc-Południeistniejąjednaktakżeodwrotnezależności.
Najbardziejznamiennymprzykłademjestuzależnienieodimportusurowcówenerge-
tycznych,zwłaszczaropynaftowejigazuziemnego.Wśród10największychimporterów
tegopierwszegosurowca,osiempaństwtokrajewysokorozwinięte(StanyZjednoczone,
Japonia,KoreaPołudniowa,Niemcy,Włochy,Francja,Holandia,Hiszpania).Najwięksi
eksporterzytowprzeważającejczęścipaństwarozwijającesięlubogospodarceprzej-
ściowej(ArabiaSaudyjska,Iran,Nigeria,ZjednoczoneEmiratyArabskie,Irak,Angola,
Wenezuela,Kuwejt)89.
Powyższeprzykładypokazują,żewspółcześniebardziejużytecznąkategoriąana-
litycznąodzależnościjestwspółzależność.Pojęcietoniemajednej,powszechnie
83M.F.Gawrycki,A.Szeptycki,op.cit.,s.104.
84J.Olędzki,Komunikowaniewświecie.Narzędzia,teorie,unormowania,OficynaWydawnicza
ASPRA-JR,Warszawa2001,s.103-124.
85Por.A.Domagała,Interwencjahumanitarnawstosunkachmiędzynarodowych,OficynaWydaw-
niczaBranta,Warszawa2008,s.101-137.
86S.Sur,Interventionmilitaireetdroitd’ingérenceenquestion,nStosunkiMiedzynarodowe-Inter-
nationalRelations”2006,nr1-2(t.33),s.69-80.
87A.J.Bellamy,P.D.Williams,TheNewPoliticsofProtection?Côted’Ivoire,Libyaandthe
ResponsibilitytoProtect,nInternationalAffairs”2011,vol.87,no.4,s.825-850.
88G.J.Evans,TheResponsibilitytoProtect:EndingMassAtrocityCrimesOnceandforAll,The
BrookingsInstitution,Washington2008,s.58.
89Danez2009r.zaKeyWorldEnergyStatistics2011,InternationalEnergyAgency,Paris2011,
s.11.