Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.1.Smognaświecie
W1377r.,poprawnychsporach,wLondyniewprowadzonominimalnąobowiązu-
jącąwysokośćkomina(Brimblecombe,2012).KrólHenrykIV(panowałwlatach
1399-1413)ponowniepowołałkomisjędosprawwęgla.RyszardIII(panowałwla-
tach1483-1485)wprowadziłwysokipodatekodużywaniawęgla.
Dokumentywskazują,żejużwtedyzdawanosobiesprawę,żedymszkodzinietylko
ludziom,aleprzynositeżstratymaterialne.WXIVw.ThomasYongewrazzżoną
wnieśliskargędolondyńskiegosądurozstrzygającegosporysąsiedzkie,że:
n...komin[wsąsiadującejkuźni]jesto12stópniższyniżbyćpowinien...
psujesięwinoipiwowichpiwnicy,asmróddymuzwęglaspalanego
wkuźniprzenikadoichprzedsionkaikomnat,ztakimskutkiem,żeoile
dawniejmogliwynająćlokalzasześćfuntówi13szylingówrocznie,to
terazjestwarttylkodwafunty”(Brimblecombe,2012).
Udokumentowanaobronapozwanegozakładuwytwarzającegozbrojeprzypomina
dozłudzeniaargumentację,którąwpodobnychokolicznościachposługiwałbysięza-
pewnewspółczesnydrobnyprzedsiębiorca.Otóżzbrojarzeutrzymywali,żesąuczci-
wymiprzedsiębiorcamiipowinnikorzystaćzeswobodyprowadzeniadziałalności
wdowolnymmiejscumiastaidowolnegozaadaptowaniawłasnegolokaludopotrzeb
ichdziałalności.Odrzuciliskargę,powołującsięnafakt,żekuźniapracowałatamod
dawna,akomnatynarażonenadymzbudowanopóźniej.
KrólHenrykIIweFrancji(XVIw.)zakazałprowadzeniakuźniwmiastachzpowo-
duwytwarzanegoprzezniedymu.
W1661r.królKarolIIwAngliipowołałkolejnąkomisjędozbadaniaproblemu
dymuiograniczeniajegoemisji.WtymsamymrokuJohnEvelynopublikował
pierwsząrozprawęnaukowąolondyńskimpowietrzunFumifugiumortheInconve-
nienceoftheAerandtheSmoakofLondonDissipated”,gdziemiędzyinnymitrafnie
wskazywałnajbardziejnarażonegrupy,awksiążcenACharacterofEngland”pisał,
żeLondyn
nbyłpogrążonywtakiejchmurzewęgla,jakbyistniałopodobieństwopie-
kłanaZiemi”(Brimblecombe,2012).
PercivallPott,znanylondyńskichirurg,opisałw1775r.liczneprzypadkiszczegól-
negotypunowotworuskórywśródkominiarzyipowiązałjezkontaktemzsadzą.
Byłatoprawdopodobniepierwszawhistoriimedycynyudokumentowanaobserwa-
cjawpływuchemicznychkancerogenów(PhaleniPhalen,2013),ajednocześnie
pierwszaobserwacjanowotworowejchorobyzawodowej.
Rewolucjaprzemysłowaprzyniosłazaostrzenieproblemuwskaliświatowej,jednak
głównewysiłkibyływtedyskierowanenadostarczaniewodypitnej,odprowadzanie
ściekówipozbywaniesięodpadówstałych.
15