Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
tj.kojarzonazinnymipotrzebamiicelamiżyciowymi.Potrzebieutrzymaniazdrowiasprzyja
przekonaniejednostkiosensownościswegożyciaorazposiadaniecelówwartychrealizacji
imożliwychdozrealizowania.
Rozpatrujączdrowienatleinnychpotrzebludzkich,wartoposłużyćsięichhierarchiązapro-
ponowanąprzezAbrahamaMaslowa.Idącodpotrzebwegetatywnychdowyższych,autor
tenrozróżnia:potrzebypodstawowezpoziomufizjologicznego,ponadtopotrzebębezpie
-
czeństwa,przynależnościimiłości,szacunku,samourzeczywistnienia,wiedzyirozumienia,
atakżeinnepotrzebywyższegorzędu(estetyczneiinnepotrzebyduchowe).Skupiającsię
nanich,człowiekpoświęcawieleczasuienergii,abyjewmożliwymdlasiebiestopniuzaspo-
koić.Potrzebazachowaniazdrowialokalizujesięnietylkowokolicypotrzebpodstawowych,
lecztakżekojarzysięzrealizacjąinnychpotrzeb.
Dlakształtowaniapoprawnychzachowańzdrowotnychistotnesądyspozycjepsychiczne
związanezcechamiosobowościowymijednostki.Współdziałająonewpodejmowaniu
korzystnychzdrowotniezmiantrybużycia,radzeniusobiezestresem,niepoddawaniusię
szkodliwymnałogomitp.Stworzonoszeregmodeliteoretycznychopisującychzwiązki
międzyróżnymicechamiosobowościowymiarównowagązdrowotną.Donajbardziej
upowszechnionychnależykoncepcjapoczuciakoherencjiAaronaAntonovsky’ego.
Antonovskyokreślapoczuciekoherencjijakorodzajpostawyluborientacjiżyciowejukształ-
towanejztrzechelementów.Pierwszyobejmujezrozumiałośćotaczającejrzeczywistości.
Stanowiwięcelementpoznawczy,którydecydujeotym,żenapływającebodźceiwyda-
rzenianiesąodbieranejakoszuminformacyjny.Stająsięjasneiwytłumaczalne,atakże
przewidywalne.Nawetwtedy,kiedysązaskoczeniemdlajednostki,dająsięuporządkować
iwyjaśnić.Drugimelementemjeststerowalnośćlubzaradność.Kluczowymzagadnieniem
jesttudostrzeganieHzasobów”
,któremogąbyćspożytkowanewsprostaniupojawiającym
sięwyzwaniom.Antonovskymanawzględziezarównowłasnesiłyimożliwościjednostki,
jakizasobyznajdującesięwszerszymkręguspołecznym.Trzecielementjestokreślonyjako
sensowność.Stanowionemocjonalnyodpowiednikelementupierwszego,czylizrozumiałości.
Fakt,żecośHmasens”wkategoriachpoznawczych,wskazujenaobecnośćwewnętrznego
uporządkowaniailogiki.Wkategoriachemocjonalnychoznaczato,żenależytemupoświę-
cićuwagęiwłasnezaangażowanie.Osobyodostateczniesilnymodczuwaniusensowności
swegobytuoceniają,żewartojestinwestowaćwysiłekwzachowaniezdrowia.Wtymzna-
czeniujesttopodstawowyelementkoherencjiwkoncepcjiAntonovsky’ego.Bezpoczucia
sensownościkoherencjaniemożebyćtrwała.
Czynnikipsychospołeczne
Środowiskospołecznemożebyćźródłemnadmiernegostresu.Jegoprzejawynaróż-
nychpoziomachżyciaspołecznegomajądominująceznaczeniejakoczynnikneuropsy-
chicznegoobciążeniajednostki.Głównąprzyczynąstresujestbrakzaspokojeniaróżnych
potrzebczłowieka(patrzlistaMaslowa)wwarunkachnieprzyjaznegolubobojętnegośro-
dowiskaspołecznego.Obokwspólnychdlacałejspołecznościźródełstresuistniejąźródła
środowiskowozwiązanezmiejscempracy,szkołą,kręgiemrodzinnymczytowarzyskim.
22
CzęśćI.Żywieniewsystemieochronyzdrowiaspołeczeństwa