Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Zasady:centralizmu,koncentracjiihierarchicznejzależności,występując
łącznie,przyniosływefekcie,wpierwszejpołowieXIXw.,wzórpaństwa,
wktórymwszystkiefunkcjeadministracyjnebyływykonywaneprzezhierar-
chicznieskoordynowanyaparatorganówpaństwowych.Takimodelpaństwa
reprezentowaływówczasFrancja,aleteżPrusy,Austria,Rosjaiwiele
mniejszych.
Zasadomtymtowarzyszyłowprowadzenienaszerokąskalęw
45
począt-
kachXIXw.zasadyjednoosobowegokierownictwa(zasadyjednoosobo-
zasadajednoosobowości
wości).Oznaczałotosytuację,wktórejorganadministracjistanowiłajedna
osobaidoniejnależałpełnyzakresotrzymanejwładzyzwyłącznym
prawemdowydawaniadecyzji.Natrwałedodziejówadministracji
koncepcjętęwprowadziłNapoleonIBonaparte.Powołaniprzezniego
ministrowiestalinaczeleresortówinazasadziewyłącznościpodejmowali
decyzjewkwestiachnależącychdowłaściwościresortowej.Niestanowili
oniwspólnejradyministrów,pracowalioddzielniezcesarzemiprzednim
ponosiliodpowiedzialność.Głównązaletąjednoosobowegokierownictwa
byłaniewątpliwiemożliwośćszybkiegopodejmowaniadecyzjiitym
samymsprawnegodziałaniaadministracji.Łatweteżstawałosięustalenie
osobyponoszącejodpowiedzialnośćzapodjętedecyzje.Zawadęuznaje
się,dodzisiaj,niebezpieczeństworozstrzygnięćarbitralnych,wkonse-
kwencjiniekiedyniefachowych.
46
Napoleon,skupiającwswymrękucałośćwładzywykonawczej
napoleońskiereformy
(niezależnieoduprawnieńustawodawczych),zasadyjednoosobowości
administracji
nieograniczyłdostanowiskministerialnych.Przeciwnie,wtymduchu
zreorganizowaładministracjęterytorialnąFrancjifundamentalnąustawą
z17lutego1800r.Oparłjąteżnazasadachcentralizmu,hierarchicznego
podporządkowaniaimodelubiurokratycznym.Wszyscyurzędnicypo-
chodziliznominacji,byliodpowiedzialniprzedswymiprzełożonymi
iwkażdejchwiliprzeznichodwoływalni.Naczelenowychjednostek
administracyjnych,tj.departamentów,stanęliprefekci,okręgów–podpre-
fekci,agminamikierowalimerowie.Prefekcipochodziliznominacji
pierwszegokonsula(późniejcesarza),podlegaliministrowispraw
wewnętrznych,apodprefekci–prefektom.Prefektorazpodprefektkie-
rowaliadministracjąpowierzonychimobszarówjednoosobowo.ArtykułIII
ustawyz17lutego1800r.funkcjeprefektaokreślałkrótko:„Prefektbędzie
samwykonywaładministrację”.Prefektowiwrezultaciepodlegaławde-
partamencieprawiecałaadministracja,zwyjątkiemwojska,sprawszkol-
nych,wymiarusprawiedliwości,policji,codoprowadziłodoznacznego
zespoleniaadministracjiisłużbowejpodległościprefektaodpowiednim
resortowoministrom.Podprefekcimoglidziałaćwyłącznienazlecenie
prefektów,stądteżichrolapraktyczniesprowadzałasiędopośredniczenia
międzyprefektemaobywatelami.Funkcjonującenaszczebludepartamentu,
okręgu,gminyradymiałyograniczonekompetencje(główniepodatkowe),
awpraktyceichrolabywałaznaczniepomniejszana.Wartotuprzytoczyć
39