Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
ROZDZIAŁ2.
AGROBIZNES–POJĘCIE,ZAKRES,SPECYFIKA
WprzypadkuPolskicechącharakterystycznąagrobiznesusąjegoszybkiezmiany.
Do1990r.dominującąrolęwnimodgrywałorolnictwo,zarównopodwzględemjego
udziałuwzasobachprodukcyjnych,jakiwwytwarzanejprodukcji.Udziałrolnictwa
wagrobiznesiewtymczasiewynosiłodpowiednio77,2%i52,5%4.Większyudziałrolni-
ctwawzasobach,wstosunkudojegoudziałuwprodukcjiagrobiznesu,wynikazniższej
wydajnościpracyimajątku,cojestefektemprawbiologiiisytuacjirynkowej.Tepierwsze
ograniczająwzrostprodukcjiwczasie,zjednostkipowierzchniiodsztukizwierząt.
Jeżelichodzioograniczeniadotyczącewielkościprodukcjirolniczejzjednostkipo-
wierzchni,towynikająonegłówniezosobliwościuprawianejziemi.Ziemiaprzezswoją
jakość,usytuowanieizróżnicowaniepodtymiwzględamiwpływanacharakterprowa-
dzonejdziałalnościiuzyskiwanezniejefektyfinansowe.Tecechyziemiużytkowanejrol-
niczosprawiają,żejestonaźródłemrent.TojużAdamSmithspostrzegł,żeprowadzenie
działalnościrolniczejwróżnychmiejscachpowodujeponoszenieróżnychkosztówiprzy-
nosiróżneefekty.ObserwacjetekontynuowaliDavidRicardo,KarlEmilMaximilian
HMax”Weberiinni.RentaróżniczkowaIpowstajenaskutekróżnejjakościziemirol-
niczejiróżnegojejusytuowaniawzględemrynku.RentaróżniczkowaIIjestwzględnym
efektemkorzyściwynikającychzróżnicwintensywnościgospodarowaniarolniczego.
Kolejnąrentąjestrentaurbanistyczna,stanowiącawzględnąkorzyśćosiąganąprzez
właścicieliziemi,posiadającychkorzystnąlokalizację(wliteraturzejestonaodzwier-
ciedlonajakorentaróżniczkowaIII).Ostatniowymieniasiętakżerentęśrodowiskową
(jesttorentaróżniczkowaIV)
5
.Wtymprzypadkuwzrostwartościdziałekmożewynikać
zuwarunkowańśrodowiskowych,charakteryzującychsiędużymiwaloramiprzyrodniczy-
mi,mikroklimatycznymiitp.WzwiązkuztransferamiwramachWspólnejPolitykiRolnej
pojawiasięrentakapitałowa,którąrealizująwłaścicieleziemirolniczej.
Rentakapitałowaczęstowystępujewpołączeniuzkorzyściamiwynikającymizko-
rzystnychrozwiązańlegislacyjnychwzakresieubezpieczeńspołecznychiopodatkowa-
nia.Stądmożemywskazaćnakolejnąrentę–legislacyjną.Realizacjarentwynikających
zosobliwościziemirolniczejmazasadniczywpływnatempozmianzachodzących
wstrukturzeagrarnej.Wzasadziemożliwośćczerpaniarentekonomicznych,azwłasz-
czakapitałowej,legislacyjnejutrudniatransferziemizgospodarstwdrobnychdogospo-
darstwrozwojowych.Tymsamymwystępowanieowychrentopóźniazmianywcałym
agrobiznesie.Agrobiznesjakosubsystemprodukcyjnygospodarkinarodowejcharakte-
ryzujesiępewnąspecyfiką,amianowicie:
•
Jesttosubsystemprodukującysurowceżywnościoweiżywność,bezudziałuktó-
rychniemogąbyćtworzoneżadneinneprodukty.
•
Jesttosubsystemskupiającywsobieróżnekomponenty,którecharakteryzują
sięzróżnicowanąwydajnością,efektywnością,zróżnicowanąwrażliwościąnaze-
wnętrzneczynnikiprodukcji;szczególniewrażliwananiejestprodukcjarolni-
cza.Zjednejstronyosobliwościziemiwykorzystywanejdoprodukcjisurowców
4Encyklopediaagrobiznesuś,jw.,cz.7,s.35.
5B.Czyżewski,2009,Współczesneteorierentygruntowej,ichgenezaiznaczeniedlaWspólnejPolitykiRolnejUE,
ZeszytNaukowySGGW
,HPolitykaEuropejska,FinanseiMarketing”,s.39–34.
32